Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS), Türkiye'de üniversiteye girmek için ÖSYM tarafından yılda bir kez yapılan merkezi sınavdır. Sınav tek bir günde değil, genellikle bir hafta sonuna yayılan üç ayrı oturumdan oluşur: TYT, AYT ve YDT. Hangi oturumlara girmen gerektiği, hedeflediğin bölüme göre değişir. Bu yazıda her oturumun yapısını, kimlerin hangi oturuma girmesi gerektiğini ve puanların nasıl oluştuğunu sade bir dille anlatıyoruz.
1. Oturum: TYT (Temel Yeterlilik Testi)
TYT, YKS'ye başvuran herkesin girmesi zorunlu olan ilk oturumdur. Amacı, ortaöğretimde edinilen temel bilgi ve becerileri, özellikle de okuduğunu anlama ve temel matematik muhakemesini ölçmektir. TYT'de toplam 120 soru bulunur ve süre 165 dakikadır.
- Türkçe: 40 soru
- Sosyal Bilimler: 20 soru (tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü veya ek felsefe soruları)
- Temel Matematik: 40 soru (geometri soruları dahil)
- Fen Bilimleri: 20 soru (fizik, kimya, biyoloji)
TYT puanı tek başına iki yıllık önlisans programlarına yerleşmek için kullanılır. Lisans programları için ise AYT puanının hesaplanmasında belirli bir ağırlıkla yer alır. Bu yüzden "TYT nasılsa yalnızca ilk adım" diye düşünmek hatalıdır; TYT netleri dört yıllık bölüm hedefleyen bir öğrencinin puanını da doğrudan etkiler.
2. Oturum: AYT (Alan Yeterlilik Testleri)
AYT, lisans programlarına yerleşmek isteyen adayların girdiği oturumdur. Toplam 160 soru ve 180 dakika süreden oluşur. Testler dört bölüme ayrılır:
- Türk Dili ve Edebiyatı – Sosyal Bilimler-1: 40 soru
- Sosyal Bilimler-2: 40 soru
- Matematik: 40 soru
- Fen Bilimleri: 40 soru
Adayların tüm testleri çözmesi gerekmez. Hedeflediğin puan türüne göre ilgili testlere odaklanırsın:
- SAY (Sayısal): Matematik ve Fen Bilimleri testleri. Mühendislik, tıp, diş hekimliği gibi bölümler.
- EA (Eşit Ağırlık): Matematik ile Türk Dili ve Edebiyatı – Sosyal Bilimler-1 testleri. Hukuk, işletme, psikoloji gibi bölümler.
- SÖZ (Sözel): Türk Dili ve Edebiyatı – Sosyal Bilimler-1 ile Sosyal Bilimler-2 testleri. Tarih, öğretmenlik alanları, ilahiyat gibi bölümler.
3. Oturum: YDT (Yabancı Dil Testi)
YDT, yabancı dil ağırlıklı bölümleri (İngilizce öğretmenliği, mütercim-tercümanlık, dil ve edebiyat bölümleri gibi) hedefleyen adaylar içindir. 80 soru ve 120 dakika süreden oluşur. Adaylar İngilizce, Almanca, Fransızca, Arapça ve Rusça gibi diller arasından seçim yapar.
Puanlar nasıl oluşur?
Her testteki doğru ve yanlış sayıların önce nete çevrilir. Netler, o yıl sınava giren tüm adayların ortalaması ve standart sapması dikkate alınarak standart puana dönüştürülür ve testlerin ağırlıklarıyla toplanır. Bu nedenle aynı net, farklı yıllarda farklı puana karşılık gelebilir. Lisans puan türlerinde TYT ve AYT birlikte hesaba katılır; bunun üzerine ortaöğretim başarı puanın (OBP) eklenir ve yerleştirme puanın ortaya çıkar.
Hazırlığa nereden başlamalı?
- Önce hedef puan türünü belirle. SAY, EA veya SÖZ kararı, hangi AYT testlerine zaman ayıracağını belirler.
- TYT'yi ihmal etme. Türkçe ve temel matematik, hem TYT'de hem de genel puanında büyük pay taşır.
- Düzenli deneme çöz. Gerçek süreyle çözülen denemeler, sınav yapısına alışmanın en etkili yoludur. Deneme arşivimizden başlayabilirsin.
Not: Sınav tarihleri, soru dağılımları ve puan hesaplama kuralları ÖSYM tarafından her yıl yayımlanan kılavuzla kesinleşir. Başvurudan önce mutlaka güncel YKS kılavuzunu kontrol et.